Odsetki za opóźnienie a odsetki w transakcjach handlowych — różnice

Gdy kontrahent spóźnia się z zapłatą, można naliczyć odsetki — ale ich rodzaj (i wysokość) zależy od tego, kto komu jest winien pieniądze.

Odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 KC)

Domyślne odsetki w obrocie powszechnym — np. między osobami prywatnymi albo między firmą a konsumentem. Stawka roczna = stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p. Przy stopie 3,75% (obowiązującej od 5 marca 2026 r.) daje to 9,25% rocznie.

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych

Wyższe odsetki dla relacji firma–firma (B2B), z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Stawka = stopa referencyjna NBP + 10 p.p. (obecnie 13,75%), a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy — +8 p.p.

W transakcjach handlowych wierzycielowi przysługuje dodatkowo rekompensata 40/70/100 EUR za koszty odzyskiwania należności — bez wezwania i niezależnie od odsetek.

Którą stawkę wybrać?

• Obie strony prowadzą działalność (faktura B2B) → odsetki handlowe (wyższe).
• Dłużnikiem jest konsument albo sprawa nie wynika z transakcji handlowej → odsetki z KC.
• Umowa może przewidywać odsetki umowne, ale nie wyższe niż maksymalne (dwukrotność ustawowych).

Jak się je liczy

Odsetki nalicza się od dnia następującego po terminie płatności do dnia zapłaty włącznie, proporcjonalnie do liczby dni (stawka roczna ÷ 365). Jeśli w międzyczasie zmieniła się stopa NBP, okres dzieli się na segmenty z różnymi stawkami — kalkulatory robią to automatycznie.

Policz konkretną kwotę: odsetki ustawowe za opóźnienie albo odsetki w transakcjach handlowych, a potem wygeneruj wezwanie do zapłaty z gotowym rozliczeniem.